مرجع
نقشها
نقشهانقشها میان صنایع دستی مختلف جابهجا میشوند. در جایی که تفسیر نمادین محل اختلاف است، این آرشیو تفسیرهای رقیب را کنار هم میآورد و هیچکدام را قطعی معرفی نمیکند.
بتهبته
شکلی اشکمانند با نوکی چرخیده، نیای الگوی پیزلیِ اروپایی، که در بافندگی، چاپ و فلزکاری دیده میشود.
تفسیرها
- سرو خمیدهشده در باد بهمثابهٔ نمادی از پایداری خوانده میشود.
- دستهگل یا بوتهای گیاهی در نمای جانبی.
- شکلی برگ یا دانه بدون محتوای نمادین ثابت.
یافتشده در
شاه عباسیشاه عباسی
پالمت ترکیبی بزرگ که به نام شاه عباس اول نامگذاری شده و معمولاً بر سامانهای پیچان از ساقهٔ گیاهی قرار میگیرد.
تفسیرها
- طرحی درباری وابسته به کارگاههای سلطنتی صفوی.
- گلی ترکیبی بدون تناظر با هیچ گونهٔ خاص گیاهی.
یافتشده در
هراتیهراتی
الگویی تکرارشوندهٔ کوچک در زمینه: گلی در دل لوزی، احاطهشده با چهار برگ خمیده که اغلب ماهی نامیده میشوند.
تفسیرها
- شبکهای باغی که به کوچکترین تکرار خود فروکاسته شده است.
- خوانش «ماهی درهم» از برگهای خمیده.
یافتشده در
گل و مرغگل و مرغ
ترکیب گل و پرنده، گسترده در نقاشی، لاکی، مینا و کاشی از دورهٔ قاجار به بعد.
تفسیرها
- تصویری غنایی از بلبل و گل برگرفته از شعر فارسی.
- قراردادی تزئینی بدون قصد روایی.
یافتشده در
اسلیمیاسلیمی
بافتی پیچان و پیوسته با برگهای شکافته و ریتمیک، بهکاررفته بهعنوان بافت پیونددهندهٔ تزئین ایرانی.
تفسیرها
- سامانهای انتزاعی از ساقهٔ گیاهی که بهخاطر پیوستگیاش ارزشمند است، نه بازنمایی.
- شکلی هندسهشده از گیاه که در کارگاههای نسخهپردازی توسعه یافته است.
یافتشده در
گرهگره
سامانههای ستاره و چندضلعی از نوار درهمتنیده که از شبکهای پرگاری تولید میشود و میان کاشی، خاتم و مشبککاری چوب مشترک است.
تفسیرها
- سامانهای هندسی که بهخاطر منطق سازندهاش ارزشمند شمرده میشود.
- خوانشهایی از نمادگرایی کیهانشناختی که میان نویسندگان بهطور چشمگیری متفاوت است.