اصطلاحات

واژه‌نامه

واژگان صنایع دستی ایران همراه با خط فارسی، آوانگاری و توضیحی کوتاه. اصطلاحات بازرگانی مانند شمار گره در بازارهای مختلف به شکل متفاوتی به کار می‌روند و این نکته در توضیحات آمده است.

فیلتر اصطلاحات

24 اصطلاح

botehبته: نقشمایه‌ای اشک‌شکل با نوکی پیچیده. تعبیرهای گوناگون (سرو، شعله، برگ) وجود دارد و هیچ‌کدام قطعی نیست.; ترمه فرش ایرانی نگاه کنید به: termeh
gabbehگبه: قالی‌ای ضخیم و بلندپرز با طرح‌های ساده، وابسته به بافندگان عشایری و روستایی فارس.; گبه نگاه کنید به: qāli
gelimگلیم: پارچه‌ای دست‌بافت بدون پرز که در آن پودهای رنگی طرح را شکل می‌دهند.; فرش ایرانی نگاه کنید به: jājim نگاه کنید به: qāli
gerehگره: واحد پرز در قالی. بافندگان و بازرگانان از شمار گره‌ها (رج یا در واحد سطح) به‌عنوان یکی از سنجه‌های ریزبافی استفاده می‌کنند، نه تنها معیار کیفیت.; فرش ایرانی قالی تبریز نگاه کنید به: raj نگاه کنید به: qāli
gereh-chiniگره‌چینی: شبکه چوبی متشکل از قطعات هندسی درهم‌قفل‌شونده، که در درها، پنجره‌ها و سقف‌ها به کار می‌رود.; خاتم‌کاری نگاه کنید به: khātam
haft-rangهفت‌رنگ: فن کاشی‌کاری که در آن چند رنگ لعاب روی یک کاشی مربعی نقاشی و با هم پخته می‌شوند؛ به‌طور گسترده در بناهای دوره صفوی و پس از آن به کار رفته است.; کاشی هفت‌رنگ نگاه کنید به: moʿarraq نگاه کنید به: kāshi
jājimجاجیم: پارچه‌ای سبک و تاربافت که اغلب در نوارهای باریک بافته و به هم دوخته می‌شود؛ به‌عنوان روانداز و ملحفه به کار می‌رود.; نگاه کنید به: gelim
kāshiکاشی: اصطلاحی عام برای کاشی لعابی سفالین که هم در معماری و هم در تابلوهای تزیینی به کار می‌رود.; کاشی هفت‌رنگ نگاه کنید به: haft-rang
khātamخاتم: معرقی ساخته‌شده از دسته‌های میله‌ای چوب، استخوان و فلز که به برش‌های نازک تقسیم و به‌صورت الگوهای هندسی ستاره‌ای روی بدنه‌ای چوبی چیده می‌شوند.; خاتم‌کاری نگاه کنید به: moʿarraq نگاه کنید به: gereh-chini
mesمس: فلزی که به‌طور گسترده برای ظروف و اشیای قلم‌زنی‌شده به کار می‌رود؛ اغلب برای استفاده غذایی از درون قلع‌اندود می‌شود.; قلم‌زنی نگاه کنید به: qalam-zani
moraqqaʿمرقع: آلبومی صحافی‌شده که نقاشی‌ها و نمونه‌های خوشنویسی را، اغلب از هنرمندان مختلف، گرد هم می‌آورد.; نگارگری ایرانی نستعلیق نگاه کنید به: tazhib
moʿarraqمعرق: فنی از معرق‌کاری که در آن قطعات جداگانه‌بریده‌شده از چوب یا کاشی لعابی در کنار هم چیده می‌شوند تا طرحی را شکل دهند، برخلاف نقاشی طرح روی یک سطح.; کاشی هفت‌رنگ خاتم‌کاری نگاه کنید به: khātam نگاه کنید به: haft-rang
nastaʿliqنستعلیق: خطی خوشنویسانه با خطوط مایل و کشیدگی‌های افقی بلند، خط کلاسیک شعر فارسی.; نستعلیق نگاه کنید به: shekasteh نگاه کنید به: qalam
negārgariنگارگری: سنت نگارگری نسخه‌های خطی و مرقعات، که در زبان انگلیسی معمولاً مینیاتور ایرانی خوانده می‌شود.; نگارگری ایرانی نگاه کنید به: tazhib نگاه کنید به: moraqqaʿ
ostādاستاد: عنوانی که به استاد ماهر یک صنعت داده می‌شود که شاگردان را آموزش می‌دهد.; نگاه کنید به: shāgerd
qalamقلم: قلم نی تراشیده که برای خوشنویسی به کار می‌رود؛ زاویه تراش، شکل قلم‌زدن را تعیین می‌کند. همین واژه در فلزکاری به معنای قلم حکاکی نیز به کار می‌رود.; نستعلیق قلم‌زنی نگاه کنید به: nastaʿliq
qalam-zaniقلمزنی: کنده‌کاری و حکاکی روی مس، برنج یا نقره با قلم‌های کوچک و چکش.; قلم‌زنی نگاه کنید به: mes
qāliقالی: قالی دست‌بافت پرزدار، که معمولاً بزرگ‌تر از قالیچه است.; فرش ایرانی قالی تبریز نگاه کنید به: qālicheh نگاه کنید به: gereh نگاه کنید به: gelim
qālichehقالیچه: قالی پرزدار دست‌بافت کوچک‌تر؛ صورت تصغیر واژه قالی.; فرش ایرانی نگاه کنید به: qāli
rajرج: سنجه بازرگانی چگالی گره، که به‌صورت ردیف‌های گره در طول معینی (معمولاً ۷ سانتی‌متر) شمرده می‌شود. تعریف آن در بازارهای مختلف متفاوت است.; قالی تبریز نگاه کنید به: gereh
shāgerdشاگرد: شاگردی که یک صنعت را در کارگاه استادی می‌آموزد.; نگاه کنید به: ostād
shekastehشکسته: خطی سریع‌تر و پیوسته‌تر که از نستعلیق پدید آمد.; نستعلیق نگاه کنید به: nastaʿliq
tazhibتذهیب: تزیین با طلا و رنگ روی صفحات نسخ خطی، حاشیه‌ها و سرلوح‌ها.; نگارگری ایرانی نستعلیق نگاه کنید به: negārgari
termehترمه: پارچه‌ای بافته‌شده با طرح، به‌طور سنتی از پشم یا ابریشم، که به‌ویژه با یزد شناخته می‌شود.; ترمه نگاه کنید به: boteh

اصطلاحی جا افتاده؟ دانشنامه را ببینید